Temperaturat ekstreme nuk janë thjesht të pakëndshme – për ata që jetojnë me sëmundje kronike, ato mund të jenë një kërcënim serioz për shëndetin. Zemra, mushkëritë, sistemi i qarkullimit të gjakut dhe niveli i sheqerit preken ndjeshëm nga nxehtësia, dhe kjo mund të çojë në komplikime të rënda nëse nuk kujdesemi siç duhet.
Pse nxehtësia është më e rrezikshme për personat me sëmundje kronike
Kur trupi përballet me vapë të madhe:
- Rritet puna e zemrës për të qarkulluar gjakun dhe për të ruajtur temperaturën normale.
- Humbet më shumë ujë dhe kripëra minerale përmes djersitjes, duke shkaktuar dehidratim dhe çekuilibra elektrolitikësh.
- Ndryshon efekti i disa ilaçeve, sidomos diuretikët, ilaçet për tension dhe disa medikamente për diabetin.
- Problemet e frymëmarrjes përkeqësohen për shkak të ajrit të nxehtë dhe nivelit të lartë të ndotjes.
Si ndikon vapa në sëmundjet kryesore kronike
1. Sëmundjet e zemrës dhe tensioni i lartë
- Zemra punon më shumë, rritet rreziku i aritmive ose presionit të ulët nga dehidratimi.
- Pacientët që përdorin ilaçe për tensionin duhet të jenë vigjilentë për rënie të presionit.
- Te cilët mjek t’i drejtoheni:
- Kardiologu për çdo ndryshim në ritmin e zemrës, dhimbje gjoksi ose lodhje të pazakontë.
- Mjeku i familjes për këshilla rreth dozave të medikamenteve gjatë vapës.
2. Diabeti
- Dehidratimi e rrit nivelin e sheqerit në gjak.
- Ilaçet orale dhe insulina mund të humbasin efektin në temperatura të larta.
- Te cilët mjek t’i drejtoheni:
- Endokrinologu për rregullim të dozave të insulinës dhe kontroll të sheqerit.
- Mjeku i familjes për këshilla të përgjithshme rreth ushqyerjes dhe hidratimit.
3. Sëmundjet e mushkërive (Astma, COPD)
- Ajri i nxehtë dhe i ndotur shkakton irritim të rrugëve të frymëmarrjes.
- Mund të ndodhin kriza më të shpeshta astme ose gulçime.
- Te cilët mjek t’i drejtoheni:
- Pulmologu për trajtim dhe plan menaxhimi të krizave.
- Mjeku i familjes për receta dhe udhëzime mbi përdorimin e inhalatorëve.
Këshilla të detajuara për t’u mbrojtur në vapë
- Hidratohuni në mënyrë të rregullt
- Pini ujë të freskët çdo 30–45 minuta.
- Shmangni pijet me sheqer të lartë, kafeinë ose alkool.
- Kontrolloni ambientin ku jetoni
- Qëndroni në dhoma të freskëta, përdorni perde për të bllokuar diellin.
- Nëse nuk keni ajër të kondicionuar, kaloni disa orë në ambiente publike me freskim (qendra tregtare, biblioteka).
- Përdorni veshje të lehta dhe mbrojtëse
- Pambuk ose materiale që marrin frymë.
- Kapele dhe syze dielli nëse dilni jashtë.
- Planifikoni aktivitetin fizik
- Shmangni aktivitetin e rëndë gjatë orëve të nxehta.
- Nëse ushtroni, bëjeni herët në mëngjes ose në mbrëmje.
- Monitoroni shëndetin tuaj
- Matni tensionin dhe sheqerin më shpesh në ditët e nxehta.
- Ndiqni shenjat e rrezikut: marramendje, rrahje të shpejta të zemrës, konfuzion, dhimbje gjoksi, frymëmarrje të vështirë.
Kur duhet të kërkoni ndihmë urgjentisht
Telefononi menjëherë urgjencën ose shkoni në spital nëse:
- Keni temperaturë të lartë që nuk bie
- Përjetoni humbje të vetëdijes
- Keni dhimbje të forta gjoksi ose gulçim
- Ndiqni shenja të goditjes nga të nxehtit (lëkurë e nxehtë dhe e thatë, konfuzion, puls i shpejtë)
Mos e lini vapën t’ju surprizojë. Në Doktori Yt mund të gjeni shpejt kardiologun, endokrinologun, pulmologun apo mjekun e familjes më të afërt me ju dhe të rezervoni një vizitë online. Kujdesi i hershëm është mbrojtja më e mirë.
